Je moestuin hangt er slap bij en de zon brandt al sinds negen uur ‘s ochtends. Grijp je nu naar de tuinslang, of wacht je tot de avond? De vraag die iedere tuinier zich bij hitte stelt, is simpel: hoeveel water is genoeg, en wanneer geef je het beste water?
Het antwoord hangt af van je type teelt, maar er is een duidelijke vuistregel. Een moestuin in volle grond heeft bij aanhoudende hitte gemiddeld 20 tot 25 liter water per vierkante meter per week nodig, verdeeld over twee tot drie beurten. Bij extreme droogte kan dat oplopen tot 30 liter. Planten in pot vragen dagelijkse aandacht, terwijl een serre juist sneller uitdroogt door de opgesloten warmte.
Het beste moment om te water geven bij hitte
Vroeg in de ochtend of laat in de avond water geven is geen kwestie van gewoonte, maar van fysica. Overdag verdampt een groot deel van het water voordat het de wortelzone bereikt, zeker bij temperaturen boven de 25 graden. ‘s Ochtends vroeg geven zorgt ervoor dat de bodem het vocht kan opnemen voordat de zon toeslaat.
Water geven in de avond heeft ook voordelen: de planten krijgen de hele nacht de tijd om het water op te nemen. Let wel op dat het blad droog is voor de nacht valt, want vochtig blad in combinatie met warmte trekt schimmels aan. Vermijd in ieder geval het midden van de dag: dan gaat het meeste water verloren aan verdamping in plaats van aan je gewassen.
Hoeveel water geven per type teelt
Niet elke moestuin is hetzelfde, en dat geldt zeker voor de waterbehoefte tijdens een hittegolf. De hoeveelheid water hangt sterk af van waar je teelt en welk gewas je verzorgt.
Groenten in volle grond
Tomaten, courgettes en sla in volle grond vragen elk een net iets andere aanpak. Tomaten doen het goed met 2 tot 3 liter per plant, twee keer per week, mits diep water geven wordt toegepast, en profiteren daarnaast van de topless-snoeimethode voor sneller rijpende tomaten. Courgettes zijn dorstiger en verlangen eerder 4 tot 5 liter per plant per week (bekijk ook deze tips voor courgetteplanten in de zomer). Sla en andere bladgroenten hebben ondiepere wortels en hebben baat bij lichtere, frequentere beurten van ongeveer 1 liter per plant, om de twee tot drie dagen.
Teelt in de serre
Een serre houdt warmte vast en de lucht is er droger, waardoor de verdamping via het blad toeneemt. Gewassen in een serre hebben daardoor tot 30 procent meer water nodig dan dezelfde planten in volle grond. Controleer de bodem regelmatig met je vinger: als de eerste vijf centimeter droog aanvoelt, is het tijd om water te geven.
Planten in pot en container
Pot en container drogen razendsnel uit omdat de wortelzone beperkt is en de wanden warmte doorlaten. Bij hitte kan dagelijks water geven noodzakelijk zijn, soms zelfs twee keer per dag voor kleine potten. Geef water tot het onderaan de pot uitstroomt, dat garandeert dat de volledige wortelzone bereikt wordt.
| Type teelt | Waterbehoefte bij hitte | Frequentie |
|---|---|---|
| Volle grond (tomaat, courgette) | 20-30 liter/m²/week | 2-3 keer per week |
| Serre | + 20 tot 30% extra | Elke 2 dagen controleren |
| Pot/container | 0,5-2 liter per pot | Dagelijks tot 2x per dag |
Reken op ongeveer 25 millimeter neerslag of gietwater per week voor een gemiddelde moestuin in volle grond. Dat komt neer op zo’n 25 liter per vierkante meter. Bij aanhoudende hitte en droogte trek je dat gerust op tot 30 liter, verdeeld over minder, maar diepere beurten.
De invloed van je bodemtype op de waterbehoefte
Bodemtype bepaalt voor een groot deel hoe vaak je moet water geven. Zandgrond laat water snel door en houdt weinig vocht vast, waardoor je vaker, maar in kleinere hoeveelheden moet gieten. Kleigrond houdt water juist lang vast, maar loopt het risico op verdichting bij te frequent gieten.
Een goede bodemstructuur met voldoende organisch materiaal, zoals compost, verbetert het waterhoudend vermogen aanzienlijk. Grond die rijk is aan humus kan tot twee keer meer water vasthouden dan uitgeputte grond, wat betekent dat je minder vaak hoeft te water geven zonder dat je planten dorst lijden.
Efficiënte bewateringstechnieken om water te besparen
Druppelirrigatie is een van de meest waterbesparende methodes die je in je moestuin kunt toepassen. Het water komt rechtstreeks bij de wortelzone terecht, zonder verlies via verdamping of afspoeling op paden en tussen rijen. Voor wie geen systeem wil installeren, werkt een simpele gieter met roos aan de basis van de plant al veel beter dan een sproeier over het hele bed.
Diepgaand water geven, in plaats van vaak een klein beetje, stimuleert de wortels om dieper de grond in te groeien. Dat maakt planten weerbaarder tegen droogte, omdat ze water kunnen opnemen uit diepere bodemlagen die minder snel uitdrogen dan de oppervlakte.
Tips om waterverbruik te verminderen tijdens de zomer
Mulchen rond je planten is misschien wel de eenvoudigste manier om verdamping tegen te gaan. Een laag van stro, houtsnippers of gemaaid gras houdt de bodem koeler en vochtiger, waardoor je tot 50 procent minder hoeft te water geven. Het onderdrukt bovendien onkruid, dat anders concurreert om hetzelfde water.
Een regenton onder de dakgoot vangt gratis regenwater op dat je tijdens droge periodes kunt gebruiken. Regenwater is bovendien zachter en beter verteerbaar voor planten dan kraanwater. Combineer dit met vroege ochtendbeurten en je moestuin komt de zomer met veel minder waterverbruik door dan wanneer je op de automatische piloot blijft sproeien.
