De zomer loopt op zijn einde en dat betekent maar één ding voor tuinliefhebbers: het stekseizoen sluit bijna. Wie nu niet in actie komt, kan tot volgend jaar wachten op nieuwe, gratis planten. Gelukkig is er nog tijd, maar dan moet je wel weten welke planten prioriteit krijgen.
Neem nu halfrijpe stekken: stukjes stengel die nog niet volledig verhout zijn, maar ook niet meer zacht en groen. Dat type stek wortelt het snelst in de nazomer, omdat de plant nog groeikracht heeft voordat de winterrust intreedt.
Waarom moet je vóór het einde van september stekken?
September is de laatste maand waarin de bodemtemperatuur en de plant zelf nog voldoende energie hebben om wortels te vormen. Na deze periode vertraagt de groei, en een stek die dan pas geknipt wordt, krijgt geen kans meer om zich stevig te bewortelen voor de kou. Halfrijpe stekken hebben net dat beetje stevigheid nodig om de winter te overleven zonder te verrotten, maar ook nog genoeg sapstroom om nieuwe wortels aan te maken.
Wie te lang wacht, ziet het tuinseizoen letterlijk sluiten: de plant gaat in rust, de wortelvorming stopt en je stek verdroogt of rot weg in de potgrond. Vandaar dat kwekers en ervaren tuiniers september altijd als deadline noemen, niet als suggestie.
De 5 planten die je nu absoluut moet stekken
Niet elke plant is even geschikt om nu te vermeerderen, maar deze vijf behoren tot de makkelijkste en meest dankbare stekken van het jaar. Ze wortelen snel, vragen weinig verzorging en leveren in het voorjaar stevige, winterharde nieuwe planten op.
Hortensia (Hydrangea)
Knip een stukje stengel van ongeveer vijftien centimeter, net onder een knoop, van een tak die dit jaar nog niet gebloeid heeft. Verwijder de onderste bladeren en zet de stek in vochtige potgrond. Hortensia wortelt opvallend snel als je de pot op een lichte, maar niet zonnige plek zet.
Fuchsia
Fuchsia is een van de dankbaarste planten om te stekken. Neem een halfrijpe stek van zo’n tien centimeter zonder bloemknoppen, want die kosten de plant energie die ze nu nodig heeft om te bewortelen. Binnen twee tot drie weken zie je vaak al nieuwe worteltjes ontstaan.
Rozemarijn (Rosmarinus officinalis)
Rozemarijn stek je van een zijscheut die al iets houtig aanvoelt onderaan, maar bovenaan nog zacht is. Verwijder de naalden van het onderste stuk, dip eventueel in wortelhormoon en plant in een mix van zand en potgrond. Deze mediterrane plant houdt niet van te veel vocht, dus met mate water geven.
Lavendel (Lavandula)
Ook lavendel vraagt om een halfrijpe stek van een niet-bloeiende scheut, ongeveer acht tot tien centimeter lang (bekijk ook de gratis methode van grootmoeder om lavendel te stekken). Snijd schuin onder een knoop en zorg voor goed doorlatende grond, want lavendel verdraagt natte voeten totaal niet. Plaats de stekken buiten op een beschutte, zonnige plek.
Geranium (Pelargonium)
Pelargonium, in de volksmond geranium genoemd, hoort al jarenlang bij de klassiekers van de bloementuin. Knip een stevige, niet-bloeiende scheut van tien centimeter, laat de snijwond een uurtje drogen aan de lucht en plant daarna pas in de grond. Dat voorkomt rot en verhoogt de kans op succesvol wortelen aanzienlijk.
| Plant | Stuklengte | Bewortelingstijd |
|---|---|---|
| Hortensia | 15 cm | 3-4 weken |
| Fuchsia | 10 cm | 2-3 weken |
| Rozemarijn | 10-12 cm | 4-6 weken |
| Lavendel | 8-10 cm | 4-5 weken |
| Pelargonium | 10 cm | 2-3 weken |
Zo lukt het stekken in september altijd
Gebruik altijd een schoon, scherp mes of snoeischaar, zodat de snijwond niet rafelt en minder vatbaar is voor schimmels. Zorg voor luchtige, voedselarme potgrond, eventueel gemengd met wat perliet of zand, want te rijke grond laat de stek eerder rotten dan wortelen. Zet de stekken op een lichte plek uit de volle zon en houd de grond licht vochtig, nooit kletsnat.
Een doorzichtige zak of afgeknipte plastic fles over de pot houdt de luchtvochtigheid hoog, wat vooral bij fuchsia en hortensia het wortelen versnelt. Controleer na twee weken voorzichtig of er weerstand is bij een licht trekje aan de stek: voel je die weerstand, dan zijn er wortels gevormd.
Nog meer planten om nu te stekken
Wie na deze vijf nog stekruimte over heeft, kan ook hebe of struikveronica proberen, net als forsythia en verschillende salvia-soorten, en kan meteen ook de beste tip voor uitgebloeide rozen toepassen. Al deze planten laten zich in september nog goed vermeerderen via halfrijpe stekken en zijn stuk voor stuk winterhard genoeg om buiten te overwinteren, mits ze beschut staan.
Zo bouw je met een paar knippen en een handvol potgrond in feite een volledig nieuwe bloementuin op, helemaal gratis. Het enige wat telt, is dat je nu handelt: eind september sluit de deur voor dit seizoen, en dan wacht je tot volgend voorjaar om opnieuw te beginnen.
