Een bruine kakkerlak op de vensterbank, op een zomeravond, vlak bij een open raam: de eerste reactie is meestal schrik. Toch gaat het in de meeste gevallen om een tuinkakkerlak, een onschuldig insect dat vooral buiten leeft. Hieronder lees je hoe je hem van een huiskakkerlak onderscheidt, wanneer je je geen zorgen hoeft te maken en wat je kunt doen om hem buiten te houden.
Hoe herken je een tuinkakkerlak?
Onder de naam tuinkakkerlak vallen verschillende soorten van het geslacht Ectobius, zoals Ectobius lapponicus en Ectobius pallidus. Het zijn kleine, slanke insecten van ongeveer 8 tot 12 millimeter. Hun kleur is lichtbruin tot geelbruin, vaak met donkere vlekjes of een doorschijnende rand aan het schild. Bij de mannetjes bedekken de vleugels het hele achterlijf, bij de vrouwtjes blijft het achterlijf deels zichtbaar.
De Duitse kakkerlak (Blattella germanica), de bekendste huiskakkerlak, is wat groter en donkerder. Je herkent hem aan twee duidelijke donkere strepen achter de kop. Een tuinkakkerlak heeft die strepen niet en is over het algemeen bleker en tengerder. Ook de leefomgeving verschilt sterk, zoals de tabel laat zien.
| Kenmerk | Tuinkakkerlak (Ectobius) | Duitse kakkerlak |
|---|---|---|
| Grootte | 8 tot 12 mm | 12 tot 15 mm |
| Kleur | Licht tot geelbruin, soms gevlekt | Bruin, twee donkere strepen op het halsschild |
| Leefplek | Buiten: bladeren, struiken, houtstapel | Binnen: keuken, badkamer, warme plekken |
| Periode | Vooral juni tot september | Het hele jaar |
| Vestigt zich in huis | Nee | Ja |
Is de tuinkakkerlak gevaarlijk en moet je ingrijpen?
Nee, de tuinkakkerlak is voor mensen en huisdieren ongevaarlijk. Hij kan niet bijten en steekt niet, en er is geen aanwijzing dat hij ziekteoverdracht veroorzaakt zoals de huiskakkerlak dat in vuile omstandigheden soms kan. Hij eet geen voorraden en beschadigt geen meubels of voedsel.
Belangrijker nog: een tuinkakkerlak richt zich in huis niet in. Hij heeft een buitenklimaat nodig en droogt binnen meestal na enkele dagen uit. Je hoeft dus geen nest te vrezen. Een enkel exemplaar vraagt geen ongediertebestrijding, alleen een glas en een stuk karton om hem terug naar buiten te brengen.
Eén kakkerlak in juli of een groep in januari?
Dat verschil zegt veel. Een los exemplaar in de zomer, vaak een vliegend mannetje, is bijna altijd een tuinkakkerlak. Vind je het hele jaar door kakkerlakken, jonge larven, zwarte stipjes of een muffe geur in de keuken, dan denk je eerder aan de Duitse kakkerlak en is actie nodig.
Waarom komt hij je huis binnen en hoe voorkom je dat?
De tuinkakkerlak leeft tussen afgevallen bladeren, in een houtstapel, in het compost en in vochtige plaatsen onder struiken. In de zomer kunnen de mannetjes vliegen en worden ze ’s avonds aangetrokken door verlichting. Een open raam met een lamp erachter is dan een uitnodiging. Ook via kieren en spleten rond ramen, deuren en kelderluiken of via de kruipruimte glipt hij naar binnen.
Voorkomen is vooral een kwestie van de omgeving van je huis aanpassen. Een aantal gerichte maatregelen volstaat meestal:
- Houd bladeren, snoeiafval en de houtstapel minstens een meter van de gevel verwijderd.
- Plaats het compost niet tegen de muur van het huis en dek het af.
- Dicht kieren en spleten rond ramen, deuren, leidingen en kelderopeningen met kit of borstelstrips.
- Monteer horren op ramen die je ’s zomers openzet.
- Doof buitenlicht dat je niet nodig hebt, of kies warm licht dat minder insecten lokt, en zet lampen niet vlak bij open deuren.
Vergeet ook de vochtigheid niet. Een lekkende regenpijp, stilstaand water tegen de gevel of een slecht verlucht kelderhoekje trekken niet alleen de tuinkakkerlak aan, maar ook andere ongewenste gasten.
Wat doe je als er een tuinkakkerlak in huis zit?
Blijf rustig en vang hem op. Een glas en een stuk papier doen het werk. Zet hem buiten bij de struiken of het compost, zodat hij zijn leven gewoon voortzet. Een stofzuiger kan ook, maar leeg dan de zak of het reservoir meteen daarna.
Spuit niet automatisch een insecticide in de woonkamer. Voor één tuinkakkerlak is het overbodig, het belast je binnenlucht en het lost de oorzaak niet op. Wil je zeker weten of er meer zijn, leg dan enkele dagen een lijmval langs de plinten en onder de gootsteen. Vang je er alleen af en toe een in de zomer, dan blijft het bij toevallige bezoekers.
Heb je daarentegen wel een duidelijk probleem met Duitse kakkerlakken, dan werkt een gel met lokaas het best in kieren en achter toestellen, aangevuld met goede hygiëne: geen open voedsel, een droge afvoer en regelmatig het vuil buitenzetten. Een insecticide is zelden de beste eerste keuze.
Wanneer een ongediertebestrijder inschakelen?
Schakel een professional in als je kakkerlakken ziet in de keuken, de badkamer of achter de koelkast buiten het zomerseizoen. Hetzelfde geldt als je larven, eikapsels of veel uitwerpselen vindt, of als je lijmvallen telkens meerdere exemplaren vangen. Dan gaat het bijna zeker om een huiskakkerlak, en die vermenigvuldigt zich snel.
Kies bij voorkeur een erkend en gecertificeerd bedrijf, in België bijvoorbeeld een lid van een beroepsfederatie, en vraag vooraf een duidelijke offerte en een beschrijving van de gebruikte producten. Een goede bestrijder bepaalt eerst welke soort je hebt voordat hij iets plaatst of spuit. Zo vermijd je een nodeloze behandeling tegen een tuinkakkerlak die vanzelf weer verdwijnt.
Veelgestelde vragen
Kan een tuinkakkerlak bijten?
Nee. Hij heeft geen interesse in mensen en gebruikt zijn monddelen alleen om plantenresten, schimmels en afgestorven materiaal te eten.
Kan een tuinkakkerlak vliegen?
Ja, vooral de mannetjes vliegen op warme zomeravonden. Daarom word je vaak verrast door een exemplaar dat plots tegen een raam of lamp aan zit.
Kan hij zich in huis voortplanten?
Praktisch gezien niet. De droge, warme binnenlucht is ongeschikt voor zijn ontwikkeling, en zonder bladafval of vochtige grond overleeft hij niet lang.
Is het dezelfde als de Duitse kakkerlak?
Nee. De Duitse kakkerlak is een echte huiskakkerlak met twee donkere strepen achter de kop, die in woningen blijft. De tuinkakkerlak leeft buiten en is veel onschuldiger. Twijfel je, maak dan een scherpe foto en vergelijk die met de kenmerken hierboven, of laat het soort bepalen door een vakman.
Moet ik mijn tuin behandelen?
Meestal niet. Tuinkakkerlakken eten dood plantaardig materiaal en horen bij een gezonde tuin. Houd gewoon de zone vlak tegen de gevel vrij van bladeren en hout, dan blijft het aantal in huis beperkt.
